honorowy patronat Wiceprezesa Rady Ministrów, Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego prof. dr hab. Piotra Glińskiego

niedziela, 11 grudnia 2016 r., g. 17.00, Poznań, aula UAM

Feliks Nowowiejski:

  • Uwertura do baletu Król wichrów (Tatry) op. 37
  • Koncert wiolonczelowy op. 55
  • Koncert fortepianowy d-moll „Słowiański” op. 60
  • Marsz pretorianów z oratorium Quo vadis? op. 30

wykonawcy:

  • Agnieszka Ufniarz – fortepian
  • Jan Czaja – wiolonczela
  • Orkiestra Symfoniczna Akademii Muzycznej
  • im. I. J. Paderewskiego w Poznaniu
  • Jerzy Kosek – dyrygent
  • Elżbieta Karolak – prowadzenie koncertu

Spotkanie z twórczością Feliksa Nowowiejskiego jest zawsze okazją zetknięcia z jego muzyką zarówno najbardziej popularną, jak i tą, która na estradach koncertowych gości bardzo rzadko. Do mniej znanych publiczności dzieł należy Koncert fortepianowy d-moll op. 60, opatrzony podtytułem „Słowiański”. Jest to jeden z ostatnich utworów Feliksa Nowowiejskiego. Napisany został w roku 1941, kiedy to – po wysiedleniu z Poznania – kompozytor wraz z rodziną mieszkał w Krakowie. Utwór opatrzony jest dedykacją: „Dla mojego najdroższego syna Kazimierza”. Był to drugi syn Nowowiejskiego – pianista, a po wojnie długoletni recenzent muzyczny „Głosu Wielkopolskiego”. Materiał nutowy Koncertu nie został wydany i pozostał w rękopisie. Koncert fortepianowy op. 60 wpisuje się w klasyczną formę, z trzema częściami kontrastującymi tempem i charakterem. Część I utrzymana jest w tempie Allegro con fuoco; cześć II Andantino zawiera pewne cechy programowości dzięki nadaniu pozamuzycznego tytułu Poezja starego Krakowa; określenie tempa w Finale to Vivace assai.

Także Koncert wiolonczelowy op. 55 – który również nie doczekał się druku – nie jest pozycją repertuarową często znajdującą się w programach koncertowych. Skomponowany został w Poznaniu w roku 1938.

Jest to dzieło bardzo rozbudowane, w którym każda z części nacechowana jest intensywną ekspresją. Po żywej części I Allegro con brio następuje spokojne Andante tranquillo, którego kantylenowość podkreśla kompozytor dodatkowym określeniem Aria. Warto w tym miejscu podkreślić, iż w znaczącej liczbie utworów Nowowiejskiego – operach, oratoriach mszach, pieśniach solowych i chóralnych – śpiewność i wokalność mają znaczenie dominujące. Także jego utwory instrumentalne – jak to ma miejsce w Arii z Koncertu wiolonczelowego –naznaczone są pierwiastkiem wokalnym. Z kolei  finałowe Allegro moderato ukazuje jeszcze inną cechę charakterystyczną twórczego myślenia autora Quo vadis? Nowowiejski ujął je w formę passacaglii, jednej z czołowych form muzyki barokowej. Finał utworu odznacza się kunsztowną strukturą formalną i fakturalną.

Uwertura „Tatry” („Król wichrów”)

Jest to wstęp do baletu, którego szkice pochodzą z lat 1909-1914, a więc z okresu, kiedy Feliks Nowowiejski przebywał w Krakowie i pełnił obowiązki dyrektora Towarzystwa Muzycznego. Pierwotny tytuł Leluja został zmieniony na Tatry i wzbogacony o – opartą o legendy i baśnie Podhala – poezję Emila Zegadłowicza. Jako balet-opera, z partiami wokalnymi i recytacją, miał swoją prapremierę w Teatrze Wielkim w Poznaniu w lutym 1929 roku. Spektakl cieszył się bardzo dobrą frekwencją i gościł na poznańskiej scenie 28 razy w ciągu dwóch sezonów. W 1967 roku dzieło pod tytułem „Król Wichrów” przedstawione zostało w Bydgoszczy. W listopadzie 2016 roku utworu w wersji estradowej można było posłuchać w Teatrze Wielkim w Poznaniu. Historia tej kompozycji jest przykładem losów wielu innych utworów ze spuścizny Nowowiejskiego, które nie doczekały się wydania drukiem i są pozostawione w rękopisach.

 

Marsz pretorianów z oratorium Quo vadis?

To najbardziej znany fragment najsłynniejszego utworu Feliksa Nowowiejskiego, jakim jest oratorium Quo vadis? Dzieło to, dla którego inspiracją była powieść Henryka Sienkiewicza, skomponowane zostało w 1903 roku w Rzymie i Kartaginie, podczas podróży artystycznej, którą kompozytor odbywał jako laureat nagrody im. Giacomo Meyerbeera.

Pierwsze wykonanie oratorium odbyło się w Usti nad Łabą w 1907 roku. Po przyjętej z ogromnym aplauzem prezentacji dzieła w amsterdamskim Concertgebouw w 1909 roku, oratorium wykonywane było z wielkim powodzeniem na wielu estradach koncertowych, a także – pod dyrekcją Nowowiejskiego – m.in. w nowojorskiej Carnegie Hall. Do roku 1939 kompozycję zaprezentowano około 200 razy w ponad 150 miastach Europy, Ameryki Północnej i Południowej.

Utwór, który nosi podtytuł Sceny dramatyczne na chór, sola i orkiestrę, złożony jest z pięciu rozbudowanych części: I – Forum Romanum. Pożar Rzymu, II – Marsz pretorianów. Wyjazd Gwardii Nerona, III – Nocne zgromadzenie w katakumbach, IV – Via Appia. Powrót św. Piotra do Rzymu, V – Quo vadis Domine?

Muzyka Marsza pretorianów – poprzez masywną orkiestrację, wyraziste brzmienie grupy instrumentów dętych i intensywny udział perkusji – jest ilustracją potęgi, bezwzględności i militarnej siły antycznego Rzymu.

Opracowała Teresa Dorożała-Brodniewicz

Organizatorzy i partnerzy: Towarzystwo im. Feliksa Nowowiejskiego, Teatr Wielki w Poznaniu im. Stanisława Moniuszki, Akademia Muzyczna im. I. J. Paderewskiego w Poznaniu, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Instytut Muzyki i Tańca – Biuro Obchodów Roku Feliksa Nowowiejskiego

Koncert realizowany był dzięki wsparciu finansowemu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz sponsorów: Veolia, Terlan.

Powstanie strony dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu „Nowowiejski 2017” realizowanego przez Instytut Muzyki i Tańca oraz z budżetu Miasta Poznania w ramach projektu „Nowowiejski w Poznaniu dawniej i dziś”

imit Ministerstwo Kultury Feliks Nowowiejski2017 Miasto Poznań

Towarzystwo im. Feliksa Nowowiejskiego Salon Muzyczny Feliksa Nowowiejskiego

© Nowowiejski.pl 2020   Polityka Prywatności
Design i wykonanie: Solmedia Poznań
tekst

Zwracamy się z apelem o zgłaszanie i przekazywanie dokumentów związanych z aktywnością artystyczną, naukową i organizacyjną Feliksa Nowowiejskiego, a pozostających w zbiorach prywatnych.

Będziemy bardzo zobowiązani za wypożyczenie dokumentów w celu ich skatalogowania oraz za wyrażenie zgody na włączenie niektórych materiałów w oryginale do zbiorów Archiwum Salonu Muzycznego.

Jeżeli będzie taka potrzeba Archiwum sporządzi kopię cyfrową dla darczyńcy.

Cenne byłyby nie tylko fotografie, korespondencja, prasa, druki ulotne, pocztówki, nagrania dźwiękowe, filmy, ale również wspomnienia, zapiski oraz inne ciekawostki. Pozyskane tą drogą dokumenty w znaczący sposób poszerzą i wzbogacą archiwalia kompozytora; będą też mogły być udostępniane w celu ich naukowego opracowania a najciekawsze z nich będą wykorzystywane w przyszłości przy organizowanych wystawach oraz wydawnictwach źródłowych.

Informacja o darczyńcach, za ich zgodą, zostanie opublikowana na stronie internetowej.

Jesteśmy przekonani, iż każda opowieść, wspomnienie, pamiątka – poszczególnych osób i rodzin pomogą przybliżyć przeszłość tak nieodległą, a ciągle tak mało znaną.

Jeżeli mają Państwo pytania lub są zainteresowani przekazaniem materiałów, prosimy o kontakt